آخرین اخبار :
bg-login
img-registr
عضویت
تبلیغات
» » قرآن، بصیرت و بی بصیرتی را چگونه معرفی می کند؟

قرآن، بصیرت و بی بصیرتی را چگونه معرفی می کند؟

موضوع : مقالات

تاریخ تمدن های بزرگ بشری سرشار از سرگذشت های زشت و زیبا و خوب و بدی است از پادشاهان و انسان‌های گذشته که هر کدام با تفکری در عالم هستی زیسته اند و ادامه حیات را برای نسل بعدی خویش به ارمغان آورده اند. تاریخ این دستاورد عظیم بشری، بعد از گذشت قرن های متمادی هنوز درس عبرتی برای بشریت فتنه جو و فتنه خیز نشده است. آن‌ ها که با زیرکی فتنه های فتنه گران را شناخته اند و ازپس آن برآمده اند چه بسا سعادت اخروی و حتی دنیوی را نصیب خود کرده اند. اما شناخت همین فتنه ها کار آسان و راحتی نیست و نیاز به کوشش و نگرش عمیقی نسبت به حوادث زمانه دارند.

فتنه از منظر قران

فتنه درقرآن کریم به چند معنی مختلف به کار رفته است که البته همه این معانی منفی نیستند. اینجاست که باید هوشیار بود و با شناخت تعریف دقیق فتنه، خوب و بد را تشخیص داد.

الف) فتنه آزمونی برای بشر

در بعضی از آیات قرآن کریم مثل آیه‌ی 28 سوره انفال آمده است: « و بدانید که اموال و اولادتان مایه آزمون شما هستند و پاداش سترگ نزد خداوند است.» و یا در آیه 71 سوره مائده آمده است: « و گمان برند که آزمونی در کار نخواهد بود، لذا هوش و گوششان را از دست دادند...»

در هر دو این آیات همانطور که از ترجمه آن به دست آمد فتنه به معنای امتحان و آزمون و دنیا محل آزمایش است . خداوند گاه با قدرت و مال و گاه با فرزند انسان را می آزماید .

ب) فتنه عامل نفاق

و در آنجا که قرآن می گوید:«اگر همراه شما رهسپار می شدند جز فتنه و فساد برای شما به بار نمی آورند، و در میان شما رخنه می کردند و در حق شما فتنه جویی می کردند، و در میان شما جاسوسانی دارند، و خداوند به احوال ستمگران آگاه است» از فتنه به نفاق و اختلاف یاد شده است.

پس درمجموع این آیات فتنه به دو معنی متفاوت به کار رفته است: نفاق، و آزمایش؛ که شناخت آن ها هوشیاری و ذکاوت به خصوصی می طلبد که به تعبیری بصیرت نام گرفته است.

 

بصیرت نور باطنی

قران کریم مستقیم و غیر مستقیم از بصیرت سخن به میان آورده است و گاه تذکراتی که به انسان می دهد نه تنها دانایی می طلبد، بلکه عمل خالص و سنجیده می خواهد.

واژه بصیرت که دو بار در قران به کار برده شده است به معانی دانایی، زیرکی، بینایی، بینایی دل، هوشیاری و یقین آمده ومشتقات بصر نیز 148 بار تکرار شده است.

از نظر اهل معرفت، بصیرت نیروی باطنی است که از نور الهی نشأت گرفته و از پرتو شعاع آن صاحبان بصیرت به حقیقت اشیا دست می یابند و بصر مثل چشم برای نفس است و بین بصر که نور ظاهری و بصیرت که نور باطنی است، تفاوت بسیار می باشد و چنانچه نور باطنی از بالقوه بودن به فعلیت برسد، شهود همه چیز امکان خواهد داشت.

قرآن در آیه 25 سوره نور آنجا که می گوید: ... نور على نور یهدى اللَّه لنوره من یشا... (روشنی بر روی روشنی بخشد و خدا هر که را بخواهد هدایت می کند.) بیان می کند؛ تا نور الهی ساطع نگردد و بردل سالک نتابد، نور حقیقی بر او آشکارنگشته وبه بصیرت نمی رسد.

آیات 26 سوره رعد و 72 سوره قصص، بصیرت را عامل رسیدن به توحید و شناخت واقعی خداوند می دانند.

بینش انسان از دید قرآن

از نظر قرآن بینش انسان به دوسته تقسیم می شود: دسته اول افرادی هستند که همین چند صباح دنیا را جلوی چشم خود می بینند و دسته دوم کسانی هستند که همه مسائل را جامع می بینند و نتیجه اخروی و دنیوی مسایل را باهم می نگرند.

عقل پیامبر درونی بشریت

در یافتن بصیرت، دانایی شرط لازم است اما به تنهایی کافی نیست. فرد بصیر، دانا و تواناست یعنی به علمی که با تلاش و کوشش به دست آورده است؛ عمل می کند.

عقل در اینجا به کمک دانایی آمده است و مانند رسول درونی به فطرت بیدار آدمی انگیزه می دهد و چه بسیار عالمان بی بصیرت که مایه فساد در جامعه می شوند.

در واقع بصیرت در فرهنگ قرآنی، بینایی به خصوصی است که به اشخاص امکان واکنش مناسب در برابر اطلاعات و نشانه ها را می دهد.

برای به دست آمدن این بصیرت شرایطی لازم است تا در پرتو آن بتوان عقل را به کار انداخت و در شرایط حساس به یاری آن شتافت. توبه، خردورزی، همنیشی با علما، ذکر خدا از نظر یقینی و ظاهری، ارتباط با خدا و مهم تر از همه پرهیز از هوای نفس و تقواست که بصیرت آدمی را افزایش می دهد.

 

نشانه ها یی که نباید از آن غافل شد

و اما برای اهل بصیرت نشانه هایی است که نباید از آن غافل بود. قران در سوره ق آیه 22 می گوید: « به او گفته می شود: این همان چیزی است که تو از آن غافل بودی، پس ما امروز پرده غفلت را کنار زدیم و دیدگانت امروز تیزبین و نافذ شده است.» یعنی تیزبینی و هوشیاری به بصیرت انسان کمک می کند و واقعیت ها را با حقایق هستی می سنجد و بین هست و باید ارتباط منطقی برقرار می کند.

سعی درشناخت نشانه ها باعث توانایی تشخیص آن شده و واکنش درست را نسبت به مسأله ایجاد شده به دست می دهد. در سوره توبه آیه 49 داریم: « و از ایشان کسی است که می گوید به من اجازه بده و مرا در فتنه نینداز، آگاه باشید که در فتنه افتاده اند و همانا جهنم برکافران احاطه دارد.» این آیه نشان می دهد که فتنه ها همان اندازه که انذاردهنده هستند همان اندازه نیز روشنگرند و شناخت آن ها باعث ایجاد عملکرد درست در جامعه می شود.

کوشش در فهم مسائل از منابع و ابزارهای شناختی است و خداوند نیز کسانی را که از این ابزار استفاده نمی کند مورد سرزنش قرار داده است. داشتن اطلاعات به تنهایی کفایت نمی کند و این تعقل و کوشش است که به اطلاعات ارزش و اعتبار می بخشد؛ که خداوند در سوره اعراف آیه 179 و همچنین سوره احقاف آیه 26 از آن سخن گفته است.

با شناخت داده ها و ابزارها و نشانه هایی که در قرآن نیز به آن اشاره شده اهل بصیرت در مسیر الهی و حقایق آن حرکت کرده و واقعیت ها را بر اساس آن می سنجند.

با اشاره به آیات 6 تا 8 سوره ق از نظر قرآن همه جا نشانه های حقیقت وجود دارند و اگر انسان درست به نشانه های آن نگاه کند آن ها را خواهد یافت و می تواند مسائل جامعه و اطراف خود را از طریق همین معیارها داوری و ارزیابی کند.

بصیرت و آیات متعدد

از دیگر آیاتی که در مفهوم بصیرت به ما کمک می کند آیه 16 سوره مائده است که می فرماید: «که به وسیله آن نور و کتاب خداوند هر کس را پیرو خوشنودی او باشد به راه های سلامت هدایت می کند وآن ها را به اذن خود از تاریکی‌ها به سوی نور خارج ساخته و به سوی صراط مستقیم هدایت می نماید» و باز درسوره اعراف آیه 175 و سوره طه آیه 124 اطاعت از خداوند سفارش شده است و گمراهی در مسیر او، نشان از پیروی نکردن از دستورات و اوامر الهی دارد.

نکته مهمی که از دل این آیات و بسیاری از آیات قران بر می آید؛ این است که اطاعت از خدا و پرهیزکاری وتقوی چشم دل را باز می کند و بصیرت افزا ست.

 

موانع بصیرت

الف)بی تقوایی

یکی از مهم ترین علل بی بصیرتی در جامعه بی تقوایی افراد متخصص و البته بی تخصصی افراد با ایمان است و این هر دو می تواند باعث بی بصیرتی در اجتماع و سیاست گردد.

از موانع دیگر بی بصیرتی عدم توجه به قران است که آیه 89 سوره نحل قران را باعث بصیرت می داند. و باز با توجه به خود قران باید به همه آیات و سوره های آن ایمان داشته باشیم و چنین نباشد که جایی که به نفع ماست از آن استفاده کنیم و جایی که به ضرر است قران را کنار بگذاریم چرا که خداوند در قران می فرماید: اَفَتُؤمِنوُنَ بِبَعْضِ الكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ و اینگونه نباشیم.

ب)بندگی شیطان

بندگی شیطان یکی از عوامل بی بصیرتی است.« اِنَّ عِبادِىَ لَیْسَ لَكَ عَلَیْهِمْ سُلْطانٌ إلاّ مَنِ إتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِینَ» تو هرگز بر بندگان من سلطه ندارى، سلطه تو تنها بر گمراهانى است كه از تو پیروى مى كنند . یعنی تا شرایط برای شیطان حاضر نباشد او نمی تواند به هدف خود دست یاید. و یا در جای دیگری از قران آمده است؛ «إِنَّمَا سُلْطانَهَ عَلَى الَّذِیْنَ یَتَوَّلَوْنَهُ» . شیطان فقط بر كسانى سلطه دارد كه ولایت او را پذیرفته، و طوق بندگى اش را بر گردن نهاده اند.

راه رهایی از دام شیطان تقواست همان طور که در آیه201 سوره اعراف به آن اشاره شده است.

و در پایان..

ولایت پذیری و پیرو اهل بیت بودن و اطاعت از قرآن که از سوی خداوند بر پیامبر ختمی مرتبت نازل شده است و معجزه بر حق رسول اکرم (ص) است؛ ما را از قرار گرفتن در مسیر فتنه باز می دارد و باعث بصیرت افزایی می شود. با تمسک به این دو، دستیابی به راه سعادت بشری در این قرن پر از فتنه و فساد گرچه سخت، اما میسر خواهد شد./ عذرا سادات رهنمایی

 

موضوع : مقالات
نوشته شده توسط : reza در 4-11-1394, 09:17 | بازدید : 1396 | نظرات : 0

اضافه کردن نظر

نام شما:
ایمیل:
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler
سوال:
حاصل چهار + پنج ؟ (به عدد)
پاسخ:*

اخبار مشابه:

ملاحظات الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت از نگاه امام خامنه ای

حضرت آیت الله خامنه ای: ما دنبال الگوی مطلوب و آرمانی خودمان هستیم، که یک الگوی اسلامی و ایرانی

نگاهی اجمالی به مراقبات ماه ذی قعده-اين فرصت غنيمت شمار

لحظات و ماهي كه در آن هستيم ماه ذي‌القعده از ماه‌هاي حرام است و روزهاي آن

علی(ع)، از بزرگترین کارآفرینان عصر خود بود

علی، از بزرگترین کارآفرینان عصر خود بود/ وقتی دست راست رسول خدا، مقاطعه کاری می کرد
حدیث روز
امام علی(ع) می فرماید : آراستگی از اخلاق مومنان است.
هفته نامه گلستان مهر
شماره 592شنبه 18بهمن 1399
آرشیو
پیوندهای مرتبط
آمار بازدید
File engine/modules/prostats.php not found.